Het klinkt mooi, moreel zelfs, een slogan die je op verjaardagen kunt roepen waarmee je jezelf meteen aan de 'goede' kant van de samenleving plaatst. Alleen… het is al zo. En dat is al heel lang zo. Toch lees en hoor ik het steeds weer. Alsof we in een land leven waar de zwakste schouders structureel worden uitgeknepen en de sterkste vrijuit gaan. Dat beeld is blijkbaar hardnekkig en fundamenteel onjuist.
Laten we eens kijken naar de werkelijkheid. Neem twee mensen:
Persoon A verdient €50.000 per jaar.
Persoon B verdient €150.000 per jaar.
We kijken alleen naar loonbelasting en premies (vereenvoudigd, zonder toeslagen, aftrekposten en creatieve constructies, want die worden in dit soort discussie altijd erbij gesleept, maar vaak niet voor degenen die wat minder verdienen).
Persoon A – €50.000 bruto per jaar
Na heffingskortingen en het lagere tarief komt deze persoon ruwweg uit op zo’n €15.000 aan belasting en premies. Netto houdt hij ongeveer €35.000 over. Dat is een effectieve belastingdruk van 30%.
Persoon B – €150.000 bruto per jaar
Het grootste deel van dit inkomen valt in de hoogste schijf. Heffingskortingen zijn grotendeels afgebouwd. Deze persoon betaalt grofweg €65.000 à €70.000 aan belasting en premies. Netto blijft er ongeveer €80.000 à €85.000 over. Dat is een effectieve belastingdruk van ruim 45%.
Lees dat nog maar eens een keer goed.
De persoon met drie keer zoveel inkomen:
- betaalt meer dan vier keer zoveel belasting in euro’s!
- én draagt relatief een veel groter deel van zijn inkomen af!
En dan hebben we het nog niet eens over vermogen gehad. Box 3, erfbelasting, overdrachtsbelasting, dividendbelasting, noem het maar op. Vermogen wordt niet één keer belast, maar telkens opnieuw. Eerst bij het verdienen, dan bij het sparen, dan bij het beleggen, dan bij het overdragen. De idee dat “rijk zijn” een belastingvrij paradijs is, leeft vooral bij mensen die zelf geen vermogen hebben opgebouwd. Het lijkt dus meer een uitspraak te zijn uit afgunst. Maar toch blijft men roepen: “De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen.”
Maar goed, dan komt het bekende tegenargument: “Ja, maar zij kunnen het makkelijker missen”. Dat is vooral een emotioneel argument. En emoties zijn prima, maar laten we ze niet verwarren met feiten of rechtvaardigheid. Belasting is geen straf voor succes. Tenminste, dat zou het niet moeten zijn. Het is een manier om collectieve voorzieningen te financieren. En dat gebeurt al disproportioneel door de hogere inkomens. Sterker nog, een relatief kleine groep belastingbetalers draagt een enorm deel van de totale inkomstenbelasting. De top 10% betaalt grofweg meer dan de helft. De onderste 50% nauwelijks iets. Nogmaals, dit is geen waardeoordeel, dit zijn feiten.
Wat mij stoort, is niet dat mensen solidariteit willen. Wat mij stoort, is de permanente ontkenning van de feiten. De sterkste schouders dragen al de zwaarste lasten! Elke keer dat iemand roept dat dat “eindelijk eens moet gebeuren”, geeft hij vooral toe dat hij geen idee heeft hoe het systeem nu werkt.
En ja, ik hoor het al: “Maar ongelijkheid dan”? Ongelijkheid is een andere discussie. Dat gaat over sociale kansen, onderwijs en andere mogelijkheden. Ik ben sterk voorstander, dat iedereen sociaal gelijke kansen moet krijgen, maar die discussie wordt niet geholpen door te doen alsof hoogverdieners massaal worden ontzien. Dat is simpelweg niet waar. Langzaam begint Nederland het koninkrijk van nivelleren te worden. Alles wat een verschil is, moet worden weggeregeld onder het mom van ongelijkheid. Zoals ik vaker zeg: een verschil is een feit, ongelijkheid zit tussen je oren.
Mensen zijn echt wel bereid solidair te zijn, zolang ze niet worden weggezet als egoïstische profiteurs. Als deze trend zich doorzet, wordt eigen initiatief en verantwoordelijkheid niet meer gemotiveerd. Simpel gezegd: als ik, en met mij vele ZZP'ers/ondernemers/mensen die hun best doen, straks een deel van mijn vermogen/AOW/premies moet gaan afdragen om te herverdelen, denk je dan echt dat ik mij nog flink ga inzetten? Geef mij dan ook maar een baantje van drie dagen in de week met allerlei subsidies/toeslagen waarbij ik om 17u zonder stress de deur achter me dicht kan trekken.
En misschien is dát wel de kern van het probleem. Het is makkelijker om een abstracte “rijke” te bekritiseren dan toe te geven dat onze economie draait op een relatief kleine groep productieve mensen. Mensen die risico nemen, bedrijven bouwen, investeren, en ja, daar ook zelf beter van worden.
Dus lieve mensen, hou op met het Calimero-gedrag over ongelijkheid in vermogen, belasting en salaris en wat te roepen over sterkste/zwakste schouders. Kijk naar de feiten, de sterkste schouders dragen al de zwaarste lasten. Neem verantwoordelijkheid en kijk vooral eens naar wat je zelf kunt doen om bij te dragen en ga niet lopen zeuren over de mensen die zowel absoluut als relatief al de grootste bijdrage leveren.
22 opmerkingen:
Belangrijk onderwerp en broodnodig maatschappelijke discussie erover.
Ik denk dat er een probleem zit in hoe men de rijke en de arme definieert. Daarnaast er is een geografisch verschil wat het nodig zou zijn om ergens rijk beschouwd worden en op andere plekken niet.
Ten laatste, de huizenprijzen zijn sinds medio vorig decennium heel hard gestegen en blijven doorgaans stijgen. Daarmee is er een paradoxale situatie ontstaan, waarbij veel huishoudens op papier rijk zijn (lees overwaarde), maar het salaris op de loonstrook blijft het rond modaal hangen. Ik denk de hard gestegen woningprijzen geven een vertekend beeld in ons beeld wie rijk is en niet rijk is.
Ik ben het helemaal met je eens.
Er is volgens mij nog een aspect dat meespeelt: De overheid wil niet echt bezuinigen, dus moet er veel extra geld worden binnengehaald. En dan kijkt de politiek waar ze echt iets kunnen halen. En zoekt daar vervolgens gelegenheidsargumenten bij, zoals verkeersboetes, accijns op sigaretten, inkomensongelijkheid, gestegen huizenprijzen, vermogensongelijkheid, hoge pensioenen etc.
Ik vind het goed dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Misschien mogen de allersterkste schouders nog iets meer van de lasten dragen, maar dat is een discussie die met veel oog voor detail gepaard zou moeten gaan.
Een ding wat ik graag even wil noemen: als je in het begin zegt "We gaan het niet over belastingontduiking hebben", dan vind ik het wel wat oneerlijk als je dan bij de "armere" groep wel de belastingontduiking in de vorm van zwart werken erbij sleept. Ik zou zeggen: of je noemt het bij beide partijen niet, of je noemt het bij beide partijen wel en moet dan ook proberen om bij allebei het effect (van zwart werken en van slimme half-legale belastingconstructies) mee te nemen in je argument.
@de bezitter: dat laatste helpt zeker niet mee. In datzelfde tv-programma was er zelfs iemand die iets zei als "ze hebben toch een eigen huis?" alsof je daarmee opeens rijk bent.
Wat mij vooral irriteert is, dat er regelmatig een beeld wordt neergezet dat niet klopt met de werkelijkheid. Dit gebeurt in de samenleving, maar wordt ook versterkt door de overheid. Eigenlijk een soort framing dus.
Je hebt het over sociale kansen. Maar je vergeet erbij te zeggen dat er diverse groepen mensen door de overheid, werkgevers en ook anderen als “niets waard” worden beschouwd. Zij zijn degenen die ondanks alles nooit een gelijke sociale status kunnen krijgen. Denk bijvoorbeeld aan de oude Sociale Werkplaats. Degenen die daar werkten hadden een gewoon leven met een fatsoenlijk inkomen. Nu kunnen ze niet meer verdienen dan het sociaal minimum (bijstandsuitkering) want hun inzet wordt gezien als minder dan die van “gezonde” mensen. En dat terwijl ze wel 40 uur per week werken. Hún opgebouwd pensioen is zo goed als €0,- . Mogen zij wel aub een hogere AOW krijgen ten koste van degenen die 3 à 4 maal modaal verdienen?
@Quint: precies, onze overheid draagt regelmatig bij aan dit soort framing over ongelijkheid. Dat verkoopt namelijk makkelijk zonder dat je zelf hoeft te bezuinigen.
We nivelleren dit land inmiddels bijna kapot. Ik heb al eerder geschreven over het risico op leegloop van bedrijven en talent uit Nederland, wat nu helaas waarheid lijkt te worden. Gelukkig beginnen ze in Den Haag langzaam door te hebben dat de belastingdruk wel erg zwaar begint te wegen en de economie niet verder helpt.
@Petra: welke half-legale belastingconstructies ken je dan bij iemand die 1 à 1,5 ton verdient? Het gebeurt namelijk vooral andersom: er wordt vaak gedacht dat "rijken" allerlei belastingvoordelen of -trucjes hebben die er in werkelijkheid niet zijn. Daarentegen ken ik vrijwel geen enkele klusser die niet een extra salaris erbij verdient in de avonduren of weekenden, waarover geen belasting wordt bijgedragen, maar waardoor wel regelmatig wordt geklaagd over diezelfde "rijken".
@anoniem (19:02u): de discussie over sociale kansen is een hele andere discussie dan hierboven. Iedereen heeft recht op gelijke sociale kansen. Zelf zie ik het werk van een sociale werkplaats niet als "niets waard". Vergeet niet dat het WML (Wettelijk Min Loon) bijna €2400 per maand is (voltijd, vanaf 21 jaar), exclusief allerlei toeslagen en subsidies.
Ik ben het dus helemaal met je eens, tot de laatste zin. Iedereen in Nederland bouwt AOW op, daar heb je premie voor afgedragen. Ze hebben dus ook gewoon recht op AOW, net als iedereen in Nederland. Dat hoeft niet ten koste te gaan van de al betaalde AOW van iemand anders.
Ze krijgen NIET het minimumloon want hun uren worden anders gewaardeerd dan die van gezonde mensen. Zij worden vergeleken met gezonde mensen en hun productie. Kun je dat niet bijhouden? Kun je maar 30% maken ten opzichte van de gezonde collega, dan krijg je ook maar 30% loon!
@anoniem (23:08u): dat is inderdaad niet eerlijk, het minumumloon zou voor iedereen moeten gelden. Dat is onderdeel van die andere discussie over sociale gelijkheid.
Wat let jou om nu al 'een baantje van drie dagen in de week met allerlei subsidies/toeslagen waarbij ik om 17u zonder stress de deur achter me dicht kan trekken' te nemen? Dan ga je toch ook fijn subsidies en toeslagen trekken? Denk je dat je dan zorgelozer leeft dan nu?
Ik vind je post stuitend. Ja er wordt meer genivelleerd in Nederland dan sommige mensen denken. Maar het is echt niet zo erg als jij nu lijkt te voelen. Voor iedere euro die je meer verdient dan iemand met dat simpele baantje hou je nog steeds meer over, zowel nu als in de toekomst. Ook als je werkloos raakt en ww krijgt. En ook als je met pensioen gaat.
Fijn toeslagen en subsidies trekken is kortetermijndenken. Op de langere termijn hebben die mensen echt veel meer (geld)stress dan jij.
En dan lijk jij nog te vergeten dat het lang niet voor iedereen een keuze is om dat simpele baantje voor 3 dagen per week te hebben. Genoeg mensen hebben niet de capaciteit om meer of zwaarder werk te doen. Niet de geestelijke capaciteit, de intelligentie, of de lichamelijke sterkte.
Overigens zijn er wel degelijk veel belastingvoordelen en -trucjes voor rijken, namelijk voor de grote ondernemingen. Multinationals profiteren onevenredig van ons belastingstelsel. En daar heeft de overheid de afgelopen 20 jaar helemaal niets tegen ondernomen, ondanks dat er meerdere malen druk op is gezet.
Nou Marana, ik vind er helemaal niets stuitends aan. Ik zie en hoor het namelijk maandelijks om mij heen: minder gaan werken omdat het niet loont, minder werken om bij te klussen, WAO'ers die werken op naam van familieleden of geen baan accepteren om de uitkering niet te verliezen. Als ik alle kortetermijndenkers en cent geef, dan ben ik morgen failliet. Je leeft immers maar één keer.
@Marana: je bent vrij om de post stuitend te vinden. Daarmee breng je een mooi voorbeeld in van wat ik bedoelde in mijn post.
Mijn punt is niet dat toeslagen zorgeloos zijn of moreel beter. Het punt is, dat de sterkste schouders al de zwaarste lasten dragen, ondanks wat sommige mensen zeggen. Het huidige stelsel leidt regelmatig tot onevenredige belastingdruk, waarbij nog eens extra achteruitgang is door afbouw van toeslagen en heffingskortingen. Dat zijn feiten van CPB en belastingdienst en heeft niets te maken met een gevoel.
Daarnaast gaat mijn post niet over mensen die niet kunnen, maar over mensen die wel kunnen en willen, maar merken dat doorgroeien financieel nauwelijks loont. Belasting voor bedrijven is weer een heel ander punt.
Natuurlijk houd je per extra euro iets over. Maar als extra verantwoordelijkheid, opleiding en wellicht stress soms maar enkele centen per euro opleveren vanwege diezelfde onevenredige belastingdruk, mag je daar kritisch op zijn.
Het is niet gek dat mensen denken dat "de rijken" niet genoeg belasting betalen. Zoals hierboven ook al aangestipt is Nederland een belastingparadijs voor ondernemingen. De ultra-rijken kunnen met hun onderneming allerlei truukjes uithalen. Zie bijvoorbeeld de topvrouw van Heineken, die meermalen in het nieuws is geweest omdat ze aan legale belastingontwijking doet. Andere voorbeelden zijn topsporters en beroemdheden (bijv. Max Verstappen) die naar Monaco verhuizen omdat daar een 0% belastingtarief geldt.
Het probleem ontstaat wanneer die perceptie wordt misbruikt door politici om populistisch op in te haken door hogere belastingdruk in te voeren voor mensen met meer geld. Het treft de ultra-rijken (de daadwerkelijke zwaarste schouders) minder hard dan de "gewone hardwerkende spaarder" (zoals mensen die FIRE nastreven). Maar dat maakt niet uit, want de gemiddelde Nederlander heeft toch niet zoveel vermogen en krijgt zo zijn "gerechtigheid".
Inderdaad. De rijkste 1% in Nederland bezit zo'n 25% van het vermogen. Dus gaan we de rijkste 50% zwaarder belasten. Logisch toch...
Bij die 50% van Nederland is het namelijk makkelijk te halen. En de top 1% is rijk genoeg voor creatieve oplossingen.
@Frans: sterker nog, ik ken mensen die excel sheets bijhouden om te zien waar het optimum ligt van minder werken en toeslagen. Daar gaat je belastinggeld.
@anoniem (9:58u): misschien is dat inderdaad een bijkomende factor. Bij "rijken" denken mensen aan BN'ers, terwijl de belastingregels dat soort beroemdheden vrijwel niet raken, maar de middle man wel. Dan krijgt de overheid hun inkomsten over de rug van mensen die er hard voor hebben gewerkt en geïnvesteerd.
@Quint (18:07): I say no more ;-)
Ik heb even nagedacht over een reactie ja of nee omdat ik de kant van mensen die het financieel lastig hebben snap.
Maar ik ben meer gaan werken, werk nu 4,5 dag ipv van 4. Nu is ons inkomen nagenoeg gebleven, omdat de belasting op die extra halve dag hoger wordt belast en we gekort wordt op de kinderopvang toeslag. Ik vind mijn werk heel leuk en het biedt uitzicht op meer, maar financieel schiet je er weinig mee op,
@anoniem (20:01u): dat is een mooi voorbeeld. Je zet je meer in in de maatschappij, maar schiet er weinig mee op.
Mijn stuk is zeker niet bedoeld om negatief te doen over mensen die het zwaar hebben of minder werken, maar precies dit punt wat je aandraagt. Het progressieve belastingstelsel in Nederland zorgt ervoor dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, maar ook voor minder motivatie om een stap extra te doen.
Ik snap je berekening, maar het is een perspectief-ding. Kijk naar wat persoon B overhoudt. Die houdt netto 50.000 euro méér over dan persoon A. Misschien minder kijken naar wat je aan belasting betaalt en meer naar wat je per maand te besteden hebt. Daar word je een stuk gelukkiger van.
@anoniem (22:03u): natuurlijk houdt persoon B meer over dan persoon A, maar daarmee lijken we voor het gemak even te vergeten dat B 4 keer zoveel belasting betaalt, dat is vooral mijn punt. We kijken vooral met een scheef oog naar wat iemand netto meer overhoudt. Als we gaan sturen op een gelijk netto resultaat, kunnen we dit land wel gaan sluiten. Geen ondernemer of ambitieus iemand die meer zijn best gaat doen hier.
Een reactie posten