Simpel gezegd wil de overheid nu de plannen voor vermogensaanwasbelasting (VAB) in de ijskast zetten en in één keer overgaan naar vermogenswinstbelasting (VWB). Dat is fijn, want hier had ik al eens berekend, dat het over langere tijd enorm veel kan schelen aan vermogensopbouw.
De discussies die nu lopen gaan vooral over de haalbaarheid (per 2028?), welke drempel en welk belastingpercentage wordt toegepast. Ook gaat het over hoe je dat bijhoudt. Nu wordt gesteld dat de particulieren dit zelf moeten bijhouden, wat een flinke chaos gaat opleveren aangezien je vrijwel iedere transactie moet gaan bijhouden. Een ander punt is, dat de overgang naar het nieuwe stelsel door onze overheid blijvend wordt geframed als een "kostenpost" of "gemiste inkomsten". Daarbij wordt gekeken waar in 2027 deze post verhaald moet worden. Persoonlijk vind ik het apart dat dit per se uit dezelfde box 3 zou moeten komen. Een beetje als wanneer je boodschappen thuis duurder worden je dit alleen mag compenseren door minder te gaan eten. Daardoor worden er allerlei fratsen voorgesteld als het heffingsvrije vermogen verlagen naar €30.846 p.p (-48%!) en mogelijke verhoging van het forfaitaire rendement naar 7,87% (!) voor beleggingen en overige bezittingen. Nog even de spaarders en beleggers een jaartje als pinautomaat gebruiken.
Wat heeft dit nu te maken met dat mijn blog saai wordt? De vermogenswinstbelasting betekent dat je belasting betaalt (36% zoals het er nu uitziet) over de opbrengst die je verzilvert. Daar valt ook dividend onder. Dus wat denk je dat ik ga doen, en met mij meer beleggers? Natuurlijk zet ik dan al mijn posities om naar accumulerende ETF's. Voor beginnende beleggers: ETF's en fondsen kunnen uitkerend zijn of accumulerend (dividend wordt dan automatisch geherinvesteerd). Dat betekent dan geen dividend-uitkeringen, geen maandelijkse overzichten en geen mooie lijntjes meer. Het wordt dus saaier hier.
Het betekent ook dat onze overheid komende jaren geen cent belasting meer gaat ontvangen van veel beleggers. Ik ben benieuwd of ze dat zelf door hebben. Natuurlijk levert het op langere termijn meer belasting op, maar de slogan "regeren is vooruitzien" lijkt tegenwoordig niet zo van toepassing.
Voor nu doe ik even niets, want de plannen zijn nog onzeker. Met deze wijzigingen zijn wij namelijk het land met de grootste vermogensbelastingdruk ter wereld. Niet iets om trots op te zijn en niet iets wat het investeringsklimaat in Nederland op termijn vooruit gaat helpen (ik ben niet de enige die dat zegt). Werk aan de winkel voor Nederland dus om niet verder af te zakken door deze maatregelen.
Wat ga jij veranderen als de plannen doorgang vinden?
18 opmerkingen:
Voorlopig ga ik niets aan mijn beleggingsstratie veranderen, want zo lang ik een bacheloropleiding volg blijft mijn inkomen alsnog laag.
Echter, de boodschap van de overheid is ietwat tegenstrijdig. Enerzijds willen overheden en organisaties (bijv: de EU) dat veel meer mensen gaan beleggen. Anderzijds is de coalitie onduidelijk wat het uiteindelijk zal worden. Het schept geen duidelijkheid voor de doorsnee (retail)belegger zoals velen van ons.
Het zou mij niet verbazen dat de aanname van veel ambtenaren is dat aandelenmarkt alsmaar blijft stijgen. Echter, laat data duidelijk zien na de beurscrash in 2018 heeft het minstens 14 jaar geduurd voor een volledig herstel van de Europese beurzen. Niet overal is herstel, want de BEL20 is 2008 niet meer herstel als ik het mij niet vergis.
deel 1
Interessante blog en zeker niet saai. Ik deel je zorgen, maar mijn bezwaren tegen de box 3-plannen gaan eigenlijk nog een stuk verder.
Om te beginnen ben ik het niet eens met het dogmatische uitgangspunt dat box 3 per se een vooraf bepaald bedrag moet opleveren. Waarom moet die circa €9 miljard aan belastingopbrengsten heilig zijn? En hoe betrouwbaar zijn die ramingen eigenlijk? John Knieriem heeft daar onlangs een interessant artikel in Wynia's Week over geschreven. Volgens mij moet de discussie beginnen bij de vraag wat een redelijke belastingdruk op vermogen is, niet bij de vraag hoe de overheid een vooraf ingeboekte opbrengst kan veiligstellen. En dat laatste kan in de praktijk nog weleens enorm tegenvallen.
Dan wordt vaak gesteld dat inkomen uit vermogen veel minder zwaar wordt belast dan inkomen uit arbeid. Maar juist voor box 3 gaat die vergelijking lang niet altijd op. Bij een rendement ter grootte van een modaal inkomen is de effectieve belastingdruk vaak nu al hoger dan op een vergelijkbaar arbeidsinkomen. Als rechtvaardiging wordt vervolgens vaak verwezen naar de miljardairs, terwijl zij hun echte vermogen via bv's aanhouden en dus niet in box 3 zit. Box 3 treft juist gewone spaarders, particuliere beleggers en kleine ondernemers die zelf hun pensioen moeten opbouwen.
Wat ik bovendien fundamenteel onredelijk vind, is het belasten van inflatie. Als je 5% rendement behaalt bij 3% inflatie, is je werkelijke koopkrachtwinst maar ongeveer 2%. Bij 36% belasting over het nominale rendement lever je dan vrijwel je volledige reële rendement in. De compensatie voor geldontwaarding is immers geen echte vermogenswinst.
Maar misschien is mijn grootste bezwaar nog wel de onbetrouwbaarheid van de overheid. Mensen nemen belangrijke financiële beslissingen voor tientallen jaren. Denk aan pensioenopbouw, zelfstandig ondernemerschap, een huis kopen of eerder stoppen met werken. Die beslissingen neem je op basis van de dan geldende spelregels. Als die vervolgens voortdurend en ingrijpend veranderen, kun je eerdere keuzes vaak niet meer terugdraaien. Dat vind ik een ernstig probleem van rechtszekerheid.
deel 2
Wat ga ik zelf doen?
Voorlopig niets. De voorstellen veranderen zo vaak en groots dat het weinig zin heeft nu al ingrijpende beslissingen te nemen. Maar dat de uiteindelijke wetgeving grote gevolgen zal hebben voor mijn financiële keuzes, lijkt me vrijwel zeker.
Daarom onderzoek ik inmiddels een hele reeks mogelijkheden:
1. Mijn beleggingsstrategie en risicoprofiel aanpassen. Zeker als je wat ouder wordt, kan de verhouding tussen risico en netto rendement wezenlijk veranderen.
2. Dividenduitkerende aandelen en ETF's verminderen en meer accumulerend beleggen.
3. Investeren in buitenlands vastgoed.
4. Eerder stoppen met werken als langer doorwerken financieel onvoldoende aantrekkelijk wordt.
5. Meer investeren in waardevaste gebruiksgoederen. Dan misschien maar twee prachtige horloges kopen waarvan ik jarenlang geniet en die hopelijk hun waarde behouden of zelfs stijgen. Is gelijk een handige erfenis.
6. Ons (pre)pensioen gedeeltelijk in het buitenland doorbrengen, eventueel met fiscale emigratie.
7. Meer beleggen via mijn bv en onderzoeken hoe ik het vermogen daar fiscaal gunstig kan benutten of geleidelijk kan uitkeren.
8. Gerealiseerde vermogenswinsten zoveel mogelijk zelf timen en winstneming afvlakken.
9. Incidenteel handelen in kostbare, waardevaste gebruiksgoederen.
Dit zijn niet alle opties en het lijkt me niet handig om alles op internet te zetten. Deze opties zullen uiteindelijk niet allemaal aantrekkelijk of haalbaar blijken. Maar het illustreert hoeveel invloed belastingwetgeving zal hebben op mijn gedrag en zelfs op belangrijke levenskeuzes.
En dat is misschien nog wel het meest onderschatte aspect van de hele discussie. De overheid rekent met toekomstige belastingopbrengsten, maar in hoeverre wordt rekening gehouden met het feit dat burgers hun gedrag ingrijpend gaan veranderen? Ik in ieder geval wel.
Het zou me niet verbazen als dat uiteindelijk heel andere belastingopbrengsten oplevert dan nu worden geraamd. Ik zal in ieder geval mijn best doen om de - in mijn ogen onredelijke - belastingen te beperken.
Gelukkig heb jij een uitval. Die verlaging is zo absurd. Ik heb de Nibud bufferberekenaar gebruikt. Minimaal moet ik een buffer hebben van €40.000! En dan de eigen woning nog eens als melkkoe gebruiken.
Ik snap het wel, als inkomen uit vermogen zwaarder wordt belast, en inkomsten uit arbeid minder zwaar. Dat verminderd de kloof tussen rijk en arm als het goed is. Voor mij zelf is het nadelig, want ik heb de meeste te werken jaren achter de rug en ik ben onderweg naar FIRE, waarbij een hogere belasting op vermogen niet helpt, maar ik vind het niet gek dat er wordt gepleit voor een hogere belasting op vermogen. Want een eerlijkere welvaartsverdeling lijkt me een belangrijk doel
Deel 3
Misschien is er nog een diepere laag onder al die praktische overwegingen.
De politiek ziet dat er vermogen is opgebouwd — in afgeloste hypotheken, overwaarde, pensioenen, erfenissen, beleggingen en spaargeld — en voelt een brede behoefte om daar iets van af te romen. Dat is op zich begrijpelijk vanuit hun perspectief. Maar precies daardoor ontstaat bij mij, en vermoedelijk bij meer mensen, een andere intrinsieke drive: de regie over dat vermogen weer meer naar onszelf trekken.
Nederland is kampioen in het heffen van belasting, juist omdat we zo goed georganiseerd en transparant zijn. Alles is bekend, alles is gekoppeld, we pinnen ons een ongeluk en de Belastingdienst hoeft nauwelijks moeite te doen om zicht te houden. In landen als Griekenland of Italië is dat simpelweg lastiger. Daar is de administratie fragmentarischer, contant geld nog relevanter en de handhavingscapaciteit lager.
Dat creëert vanzelf meer speelruimte voor de burger. In dat licht ga ik niet alleen kijken naar manieren om minder box 3 te betalen, maar vooral naar manieren om mijn vermogen minder afhankelijk te maken van één uiterst efficiënt Nederlands administratief systeem.
Liever fysiek goud dan een goudrekening. Liever een vakantieboot waarvan ik echt geniet dan een vakantiehuis met WOZ-waarde. Liever crypto in eigen beheer dan via een bank of exchange. Liever een tweede huis in het buitenland dan in Nederland. Liever spreiding over meerdere jurisdicties dan alles direct opvraagbaar bij de ING.
Niet om te ontduiken. Wel om de balans iets te herstellen. Als de staat door zijn hoge organisatiegraad steeds makkelijker en dieper in privévermogen kan reiken, is het rationeel om dat vermogen minder “makkelijk grijpbaar” te maken. Dat is geen ideologische stelling, maar een logische tegenbeweging.
De overheid rekent met toekomstige opbrengsten en lijkt erop te vertrouwen dat burgers netjes blijven meedoen binnen de bestaande kaders. Ik vraag me af of dat realistisch is. Mensen die tientallen jaren hebben gewerkt, gespaard en belegd, passen hun gedrag aan als de spelregels te vaak en te ingrijpend veranderen. Soms door minder te verdienen of eerder te stoppen. Soms door de regie over hun vermogen gewoon weer wat meer naar zichzelf te trekken.
deel 4
Er worden vaak twee argumenten gebruikt om te pleiten voor een zwaardere belasting op vermogen: ten eerste dat de kloof tussen rijk en arm in Nederland groeit, en ten tweede dat die kloof enorm hoog is. Beide uitgangspunten lijken me niet juist, vooral als je pensioenopbouw meeneemt.
De standaardcijfers over vermogensongelijkheid laten pensioenvermogen meestal buiten beschouwing. Dat geeft een vertekend beeld. Pensioen (met name de tweede pijler) vormt inmiddels een groot deel van het totale huishoudvermogen in Nederland — ongeveer 36 procent. En juist de pensioenlozen, zoals kleine ondernemers, moeten dit corrigeren door gewoon vermogen op te bouwen. Als je pensioen meerekent, daalt de ongelijkheid substantieel. De top 10 procent bezit dan niet 54–56 procent van het vermogen, maar rond de 45 procent. Ook de Gini-coëfficiënt valt duidelijk lager uit. Internationaal is het verschil groot. Zonder pensioenvermogen scoort Nederland hoog op vermogensongelijkheid. Mét pensioenvermogen belandt Nederland juist bij de meer egalitaire landen.
Opvallend is bovendien dat de vermogensongelijkheid de afgelopen jaren juist is afgenomen, niet toegenomen. Tussen 2015 en 2022 daalde het aandeel van de rijkste 10 procent van zo’n 70 procent naar ongeveer 56 procent (zonder pensioen). Die daling kwam vooral door de stijging van huizenprijzen. Mét pensioen is het beeld nog egalitairder.
Een groot deel van het vermogen van gewone huishoudens, vooral van mensen boven de 50, zit juist in pensioen. Box 3 treft vooral het vrij beschikbare vermogen. De echt grote vermogens zitten vaak in box 2 of in pensioenregelingen die buiten box 3 vallen.
Daardoor is het effect van een hogere box 3-heffing op de brede vermogenskloof waarschijnlijk beperkter dan vaak wordt aangenomen. De kloof is reëel, maar kleiner en deels anders van aard zodra pensioen serieus wordt meegenomen. En de trend van de afgelopen jaren wijst eerder op een afname dan op een toename.
@De Bezitter: de boodschappen van de overheid en de EU zijn zeker tegenstrijdig. De EU wil juist meer zelfredzaamheid bewerkstelligen, terwijl onze over met hun maatregelen meer controle, afhankelijkheid maar ook tegendraadsheid crëeert. Door continu de spelregels te wijzigen is men het spoor helaas helemaal bijster.
Ik ga dit even goed in de gaten houden de komende tijd. Nu is het zo dat divident vanuit NT world wordt uitgekeerd op mijn lopende rekening en dan 1-2 dagen laten automatisch wordt herbelegd. In die situatie ziet de belastingdienst dat als werkelijk rendement.
@Quint: bedankt voor je zeer uitgebreide reacties. Ik denk dat onze meningen grotendeels overeenkomen. Allereerst de opbrengst. Het moet en zal een bepaald bedrag opleveren, linksom of rechtsom. Wat men in Den Haag niet snapt, is dat het alleen maar averechts werkt. Zoals je zegt gaan mensen op zoek naar alternatieve manieren om hun geld veilig te stellen. Niet om te ontduiken, maar omdat ze het continue gedram en de zucht naar controle en belasting zat zijn. Ik snap dat sommigen er een sport van maken om zo min mogelijk belasting te betalen.
De plannen worden compleet arbitrair uitgerold, zonder enig realisme of begrip voor de gewone spaarder/belegger met ingebrachte argumenten zoals inflatie, verrekening van verliesjaren of het bieden van een stabiel toekomstperspectief waarop lange termijnplannen kunnen worden gemaakt. Regeren heeft niets meer met vooruitzien te maken.
Je vermoeden naar die diepere laag speelt er zeker, niet dat ik een complotdenker ben (verre van dat). In 2019 zei ik al (https://groeigeld.blogspot.com/2019/09/nieuwe-box-3-bommetje-onder.html) dat de grote afgeschermde hypotheek- spaar- en pensioengelden een doorn zijn in het oog van de politiek. Je hypotheek moet je inmiddels in 30 jaar afbetaald hebben (hallo overwaarde), de pensioenen worden persoonlijke potjes (hallo inzichtelijke pensioenpot).
De opties die je noemt, zijn een goed begin. Onze overheid verrekent zich in mijn ogen compleet met bepaalde inkomsten. Waar zij maandenlang vergaderen over de plannen, gaan burgers door frustratie rekenen en plannen maken. En niet alleen bestaande burgers, expats en bedrijven kijken met argusogen naar de plannen. Nederland is langzaam aan het afglijden in het investeringsklimaat. Maarja, wat maakt dat uit als je enige belang is om bij de volgende verkiezingen voldoende zetels over te houden?
@OpnieuwBeginnen: en dan moet je van onze overheid ook nog isoleren, verduurzamen, aan de elektrische auto en vanaf 2029 verplicht aan de hybride warmtepomp. Hoe ga je dat geld bij elkaar sparen/beleggen dan?
@anoniem (15:00u): ik ben geen tegenstander van een hogere belasting op vermogen, maar 36% is wel wat fors. Wat je ermee bereikt is dat mensen niet meer hun hoofd boven het maaiveld steken en vermogenden Nederland verlaten. Dan hou je dus verhoudingsgewijs meer behoevende mensen over die moeten worden betaald door minder vermogenden. Dat is dus geen houdbaar systeem.
Trouwens, waar is de gelijktijdige belofte dat inkomsten uit arbeid significant worden verlaagd?
@Quint (deel 4): goed punt. Men doet net alsof met box 3 iets wordt opgelost, terwijl dat niet het geval is. Het enige wat men ermee bereikt is dat de gemiddelde spaarder/belegger wordt gepakt, niet de echte vermogenden (want die gebruiken andere alternatieven).
Men moet ook onthouden dat de 'rijken', wat dat ook inhoudt, ook zorgen voor de betaalbaarheid van ons systeem. Hoe verder we doorslaan op de Laffer curve vanwege belastingen, hoe minder inkomsten er over blijven. Anders gezegd: hoe meer vermogen we het land uitjagen, hoe moeilijker het wordt om de welvaart, uitkeringen en sociale zekerheid te betalen zonder dat Jan modaal er meer aan moet gaan bijdragen.
@anoniem (20:26u): precies, als de plannen definitief worden is het goed om hierbij stil te staan.
Ik zou het niet zeggen dat de Nederlandse overheid ons afhankelijk wil maken.
Het probleem ligt vooral aan een onduidelijk en wisselend beleid en de haast om een mogelijk geldtekort te voorkomen.
In zie in de vorige reactie mijn taalfouten. Gelukkig heb jij het kunnen begrijpen.
@De Bezitter: taalfouten zijn geen probleem hoor, ik type met mijn vingers ook weleens wat verkeerd.
Interessant stuk, zeker niet saai. Ik vind vooral het punt over het belasten van inflatie en de onzekerheid sterk: als de plannen zo vaak veranderen, is het logisch dat mensen naar waardevaste alternatieven kijken. Goud is daarbij voor mij de klassieker: geen tegenpartijrisico en historisch gezien een stabiele waardevasthouder wanneer munten aan koopkracht inboeten. Ik ben benieuwd hoe anderen hier de balans zoeken tussen spaargeld en edelmetaal.
@Zohaib: particulieren en ondernemers maken financiële keuzes voor lange termijn. Als het continu wisselt, weet niemand meer waar men aan toe is.
Fysirk goud heb ik weleens overwogen. Inderdaad stabiel, maar ook geen rente-op-rente effect. Daarom heb ik het bij beleggingen gelaten.
Een reactie posten