Stel je eens voor...

Stel je eens voor, dat je geld niets meer waard is. Wat zou je dan gaan doen? Dat klinkt utopisch, maar toch is het een interessante gedachte om eens mee te spelen. Het heeft allemaal te maken met AI.

Januari vorig jaar voorspelde ik voor de lol: we gaan er allemaal aan door AI. Niet alleen Geldnerd Elders werd een aantal weken geleden overgenomen door AI agents, nu waarschuwen ook de CEO's van de AI-bedrijven zelf dat we de ontwikkelingen moeten afremmen. Deels is het een stuk marketing, maar er zit ook een deel waarheid in. Bij verschillende experimenten 'breekt' AI steeds vaker uit door regels te omzeilen, eigen regels te maken en zelfs bewijs achter te houden bij frauduleuze pogingen. Een duistere gang van zaken. Nu gebruik ik zelf regelmatig AI, bijna iedere dag. Ik heb ook een aantal AI agents, die mijn werk makkelijker maken. Dus ik doe er zelf aan mee. Ondanks dat, ben ik me wel bewust van het risico van de ontwikkelingen.

Tijd voor een gedachtenexperimentje. Volgens mij kunnen we met AI twee zelfversterkende kanten op: 

1. AI als gevaar. AI wordt steeds slimmer en uiteindelijk veel slimmer dan de mens. Dan komt er een bepaald kritisch moment waarvan we achteraf zeggen dat we te laat waren. AI infiltreert en manipuleert dan financiële markten, ons energienet of banken, ik noem maar wat voorbeelden. Iets waar die oranje aardappel aan de andere kant van de plas niet over na wil denken.
2. AI als oplossing die mensen economisch overbodig maakt. Stel nu dat AI de komende jaren op een positieve manier verder ontwikkelt. Dan helpt het de mensheid mee in onze ontwikkeling. Het maakt ons leven gemakkelijker. Het kost ook veel banen, maar daar komen ook nieuwe banen voor terug. Stel dat dit allemaal positief afloopt, dan zijn wij als mensen een stuk minder nodig. AI doet het denkwerk, robots doen het fysieke werk, AI maakt ontwerpen en ontwikkelt producten etc. Dan ontstaat een vreemde situatie, waarbij de vraag wordt: wat is geld nog van waarde als we als mensheid minder nodig zijn?

De echte vraag is niet of AI onze banen afpakt, misschien is de vraag wat er gebeurt als werk zelf zijn economische betekenis verliest. Ons hele financiële systeem is gebouwd op schaarste en de gedachte dat mensen nodig zijn om waarde te creëren. Jouw salaris wordt betaald omdat er schaarste is. In de basis ruil je jouw tijd en kennis om voor geld. Als alles wordt geproduceerd zonder jouw tijd/kennis, vervalt die basis. Is er dan nog geld nodig om de economie draaiende te houden? In eerste instantie zal geld waarschijnlijk gewoon blijven bestaan. We zullen immers nog steeds woningen, voedsel en energie moeten verdelen. Maar als AI en robots vrijwel alle economische waarde creëren, wordt de vraag steeds belangrijker waarom inkomen nog gekoppeld zou moeten zijn aan arbeid. Dan hebben we niet alleen een werkloosheidsprobleem. Dan moeten we opnieuw nadenken over loon, bezit, belasting en uiteindelijk zelfs over de rol van geld zelf. 

Misschien is geld over honderd jaar net zo'n achterhaald concept als het ponskaartje of de fax. Niet omdat we failliet zijn gegaan, maar juist omdat technologie ons overbodig heeft gemaakt. In zekere zin zijn we dan allemaal FIRE. Niet omdat we voldoende vermogen hebben opgebouwd, maar omdat arbeid simpelweg niet meer nodig is. Wat gaan we dan doen met onze tijd en energie? Gaan we allemaal met prepensioen? Of gaan we terug naar ruilhandel? 

Wat zou jij doen als je overmorgen niet meer hoeft te werken voor je inkomen?

Dividend update - september 2026

Terwijl de box 3 discussie blijkbaar een nog grotere puinhoop kan worden dan het al was, is september ook alweer voorbij gevlogen. September is meestal een van de grote maanden met vorig jaar net geen €1000 aan dividend. Eens kijken of ik er dit jaar wel overheen ga.

Dividend-inkomsten

Hieronder de dividend-inkomsten van afgelopen maanden (netto in euro's, dus eventueel omgerekend vanuit dollars). 

Samengevat:

• Dividend september: €1036
• Dividend heel 2026: €5496
• Jaarlijks (forward) dividend: €7954 of 8353 EUR+USD (excl. belasting)

Yes, weer een maand boven de €1000! Erg mooi om te zien, ook dat het 15% meer was dan vorig jaar. Qua forward dividend maak ik een mooie stap, al zal ik mijn doel van dit jaar uit mijn hoofd moeten zetten. Ik zal waarschijnlijk in de buurt van 8600 EUR+USD eindigen. Ook niet verkeerd.

Dividend-veranderingen

Afgelopen maand zijn onderstaande dividend-veranderingen aangekondigd:

• McDonald's (MCD): +3,8%
• New Jersey Resources (NJR): +5,3%
• Texas Instruments (TXN): +7,0%

Niet veel, maar toch mooi meegenomen.

Portfolio en aankopen

Deze maand heb ik gekocht:

• iShares STOXX Global Select Dividend ETF (ISPA): 53st

Geen spannende aankopen, gewoon mijn reguliere inleg plus herbelegde dividend.

Samenvatting

Erg mooi dat er een derde maand is bijgekomen boven de €1000! Met drie maanden erboven begint de sneeuwbal hard te rollen. Het niet behalen van mijn jaardoel heb ik al naast me neergelegd. Jammer, maar het is niet anders, volgend jaar weer een nieuwe poging.

Hoe was jullie maand qua dividend?

Eerste ervaringen elektrische auto

Begin juli hebben we een elektrische auto gekocht, ook wel een EV genoemd (Electrical Vehicle). We wilden eigenlijk pas later in het jaar een andere auto kopen, maar je weet hoe zoiets gaat. Er kwam wat moois voorbij, het potje was na jaren sparen gevuld, dus toch maar gaan kijken. Dan weet je: van kijken komt kopen.

Ik kan aan veel dingen rekenen, maar qua auto's wil ik er het liefst zo weinig mogelijk tijd aan besteden. Het is een ding op vier wielen, dat mij betrouwbaar van A naar B moet brengen en het moet er een beetje leuk uitzien. Tegenwoordig is een auto sowieso al een rib uit je lijf, dus daar wil ik niet te lang over nadenken.

Dus werd het een EV. Daar zijn verschillende redenen voor:

• Kosten: ik zou Mr. Groeigeld niet zijn als ik als ik er niet aan had gerekend. Wat kost het, wat levert het op t.o.v. een benzineauto. De hogere aanschafprijs plus hogere wegenbelasting versus lagere verbruiks- en onderhoudskosten. Hieronder meer daarover.
• Comfort: een elektrische auto rijdt erg comfortabel. Onze vorige auto was ook best van een tijdje geleden, in de tussentijd hebben de ontwikkelingen niet stilgestaan. 
• Milieu: een elektrische auto is qua verbruik beter voor het milieu. Er zijn allerlei discussies over de CO2 footprint van het maakproces, maar die discussies volg ik even niet. In gebruik is het beter voor het milieu. Als je nu een andere auto moet kopen, kun je wat mij betreft niet om elektrisch heen.
• Timing: een interessante factor is ook onze timing. Over een aantal jaar gaan onze kinderen studeren. Dat worden dus dure jaren, waarin we niet veel opzij kunnen zetten voor nieuwe auto's. Nu is dus wellicht een goed moment om hierin te investeren.

Dus rijden we nu sinds begin juli elektrisch. In juli zijn we op vakantie geweest, dus ik reken even twee maanden aan eerste ervaringen. Allereerst het comfort. Een EV rijdt inderdaad erg fijn: automaat, weinig geluid, je suist over de weg. Op een of andere manier werkt het ook meditatief, ik ga er veel rustiger door rijden. Al word ik soms gek van alle toeters en bellen qua rijveiligheid (of je je stuur vasthoudt, of je recht rijdt, of je oplet).

Dan de kosten. Uit de berekening destijds kwam een besparing van zo'n €350 per jaar t.o.v. benzine, uitgaande dat ik alles oplaad vanuit het elektriciteitsnet tegen €0,25 per kWh en van €1,90 per liter benzine (wat inmiddels veel hoger is). In mijn rekensommen van laatst kwam al naar voren, dat ik verwacht 50% uit zonne-energie te halen. In dat geval kom ik uit op een jaarlijkse besparing van €800. De afgelopen twee maanden heb ik welgeteld NUL elektra uit het net gebruikt om hem op te laden! Met een beetje plannen (ik werk 1-2 dagen per week thuis) kan ik mijn auto gemakkelijk opladen op onze overcapaciteit. Daarmee maak ik na het verdwijnen van salderen effectiever gebruik van onze teruglevering én het kost mij minder. Als ik dus vanaf maart t/m september mijn auto kan laden op zonne-energie, rij ik 7 maanden per jaar gratis. Dan kom ik uit op een besparing van bijna €900 per jaar. Niet verkeerd.

Ik hoef niet zo nodig iedereen een EV door de strot te duwen, maar tot nu toe ben ik erg positief. Nu eens kijken hoe het in de winter bevalt en straks met dynamische tarieven.

Heb jij al een elektrische auto overwogen met deze hoge prijzen aan de pomp?

8 jaar!

Twee dagen geleden was het zover, mijn blog was weer jarig! Acht jaar om precies te zijn. Sinds 18 september 2018 vertrouw ik mijn plannen, berekeningen en gedachten aan mijn blog en lezers toe. 

Zoals ieder jaar verbaas ik me erover, dat ik weer een jaar verder ben en iedere week voldoende inspiratie heb om te schrijven. Terugkijkend naar mijn eerste posts waren ze wat hakkelig en soms nog niet realistisch. Hoe dan ook zijn mijn wensen en plannen al die jaren niet veel veranderd.

Mijn blog helpt mij om op koers te blijven, nieuwe dingen uit te zoeken en met een kritische blik naar de (financiële) wereld te kijken. Daarnaast vind ik vooral de discussie belangrijk en dat ik wellicht een paar mensen kan inspireren. Als dat laatste een beetje lukt, ben ik al tevreden.

Acht jaar dus in anonimiteit...tot afgelopen week. We hadden namelijk een voorbespreking voor de komende FIRE meetup. Dus ook de eerste keer dat ik tegen iemand anders zei: "ik ben Mr. Groeigeld". Het voelde een beetje als een 'uit de kast' / 'wie-is-de-mol' momentje. Erg spannend om eerlijk te zijn, maar ook erg leuk om kennis te maken met mijn medebloggers.

Op dus naar de 10 jaar bloggen. Dat duurt nog wel even, nu eerst verder weekend vieren.

Fijn weekend!

Hoeveel pensioen kost 10 jaar eerder stoppen met werken?

Twee weken geleden schreef ik een lange post over op welke leeftijd ik minimaal FIRE zou kunnen zijn. Naast de reacties op de post, kreeg ik ook een vraag in mijn mail: "Als je eerder stopt met werken, dan kost je dat toch 8% per jaar aan pensioen?" Een goede vraag, want die 8% per jaar pensioenverlies hoor ik soms ook weleens bij collega's. De vraag hangt ook samen met het feit, dat ik mijn maandelijkse pensioeninkomen in diezelfde post moeilijk kon schatten. Ik weet immers wat het nu is, wat het straks mogelijk gaat zijn (pensioenoverzicht), maar niet wat het tussendoor doet. Tijd dus voor een klein onderzoekje waar die 8% vandaan komt en of dit klopt.

Waar komt 8% vandaan?

Die 8% heeft betrekking op wat men de actuariële waarde noemt. Dat is de toekomstige waarde wat iemand ontvangt, rekening houdend met inflatie en levensverwachting. Als je je pensioen eerder laat ingaan, moet het pensioenfonds langer uitkeren. Daarnaast bouw je ook minder lang pensioen op.

Een pensioenfonds moet dan actuarieel corrigeren. Om ervoor te zorgen dat de totale waarde van de uitkering ongeveer gelijk blijft, wordt het jaarlijkse pensioen verlaagd. Afhankelijk van de pensioenregeling kan die korting inderdaad ergens tussen de 6-8% per jaar liggen.

Die 8% per jaar kan dus ongeveer kloppen, mits je ook je pensioen naar voren trekt. Dat is dus belangrijk om te weten. Dat zijn wij in ieder geval niet van plan. Wij willen eerder stoppen met werken, de pensioeninleg stoppen, maar het pensioen pas laten ingaan op onze pensioenleeftijd. De vraag is dan natuurlijk: hoeveel scheelt het in dat geval als je 10 jaar eerder stopt met werken?


Hoeveel pensioen kost 10 jaar eerder stoppen met werken?
Een interessante vraag. Wat fictieve voorbeeldgetallen om mee te rekenen:

• Leeftijd nu: 47 jaar.
• Huidig opgebouwde pensioenuitkering: €25k bruto per jaar.
• Pensioenaangroei: €1000 per jaar en dat blijft zo (zie de factor-A in je UPO, controleer wel of dit echt de jaarlijkse aangroei is).
• Ik wil 10 jaar eerder stoppen met werken, dus op mijn 58e.
• Daarna laat ik mijn pensioen staan tot mijn 68e. Dit wordt geïndexeerd met 1% per jaar.

Laten we dan eens kijken hoe we dat kunnen bepalen. Ik zat eerst te rekenen met verschillende periodes en formules met jaaropbouw van het al opgebouwde pensioen (€25k x 1,02²⁰). Veel te moeilijk. Uiteindelijk heb ik het gewoon simpelweg uitgeschreven in Excel:

Jaar 1: (startpensioen €25.000 + €1.000 aangroei) x 1,01 = €26.260

Jaar 2: (€26.260 + €1.000 aangroei) x 1,01 = €27.533

Jaar 3: (€27.533 + €1.000 aangroei) x 1,01 = €28.818

Etc.

Als ik dit doortrek naar 68 jaar, kom ik uit op een pensioen van €55.800 per jaar. Daarna heb ik eenzelfde berekening gemaakt, maar dan tot mijn 58e. Op dat punt stopt mijn aangroei en wordt alleen mijn tot dan toe opgebouwde pensioen geïndexeerd. Daarmee kom ik uit op €45.200 op mijn 68e. Een verschil van €10.600 per jaar, 19% lager dan mijn pensioen als ik blijf inleggen. Dat klinkt veel, maar het is dus heel wat minder dan die 8% per jaar dat je eerder stopt.

Maar dan ben ik nog niet klaar. Omdat de indexatie doorloopt, is de pensioenfase ook belangrijk om te bekijken. Immers, als ik eerder stop heb ik een lager bedrag dat indexeert dan wanneer je doorwerkt. Stel ik reken voor het gemak met een pensioen van 20 jaar (dus tot mijn 88e). Dan zou mijn pensioen inclusief doorwerken indexeren naar €68.000 per jaar. Als ik op mijn 58e stop met inleggen, indexeert mijn opgebouwde pensioen naar €55.000 per jaar. Een verschil van €13.000 per jaar, wederom zo'n 19%. Dat komt omdat in beide scenario's vanaf mijn 68e geen nieuwe aangroei meer wordt toegevoegd.

Even alles in een overzichtje:

	doorwerken tot 68 jr	stoppen op 58 jr	verschil	verschil %
pensioen 68 jr	€ 55.800	€ 45.200	€-10.600	-19%
pensioen 88 jr	€ 68.000	€ 55.000	€-13.000	-19%

In een figuur ziet dat er zo uit:

De oranje lijn in de figuur (rechter y-as) is het totale pensioen wat ik over de jaren minder krijg door eerder te stoppen met inleggen. Totaal gezien 'kost' het mij tussen mijn 68e en 88e dus €245k aan 'gemist' pensioen. Andersom gezegd: als ik 10 jaar lang doorwerk en inleg, heb ik in de periode erna €245k bruto meer te besteden dan wanneer ik 10 jaar eerder stop. Als ik het zo opschrijf, klinkt het best veel. Aangezien het over 20 jaar tijd gaat, hebben we het gemiddeld over €11,6k bruto per jaar. Dus voor gemiddeld bijna €12k bruto minder pensioen per jaar koop ik mezelf 10 jaar aan extra tijd waarin ik mag doen wat ik wil. Zo klinkt het weer weinig!

Bovenstaande heb ik berekend met fictieve getallen, maar het laat wel mooi zien aan welke knoppen je kunt draaien. Als ik draai aan de pensioenaangroei en inflatie, kom ik ook gemakkelijk op 3 of 3,5 ton uit aan 'gemist' pensioen. Het heeft dus nogal wat impact als je aan de knoppen gaat draaien. Het zal ook wel wat veranderen met ons nieuwe pensioenstelsel, maar daar kun je rekening mee houden qua variaties of gemiddelden. 

Hiermee kun je dus zelf berekenen hoeveel pensioen je ongeveer krijgt, afhankelijk van je startpositie, aangroei, indexatie en wanneer je wilt stoppen met inleggen. Doe er je voordeel mee en reken het ook eens uit.

De vraag is dus hoeveel die 10 jaar mij waard is. Tien jaar minder werken versus potentieel 2,5 of 3 ton bruto meer krijgen in de periode na mijn 68e...met de kans dat ik veel eerder omval dan die 88 jaar of ik die €1000 per maand extra niet eens op krijg op die leeftijd. Dat klinkt als een no-brainer voor mij.

Hoeveel zou jij bereid zijn om in te leveren om 10 jaar te doen waar je zelf zin in hebt?