In het nieuwe jaar zou ik meer loslaten wat ik niet kan veranderen, maar toch moet er iets van mijn hart. De laatste tijd hoor en lees ik erg veel berichten over klagende mensen, die roepen dat "de sterkste schouders de zwaarste lasten" moeten dragen. Of het nu over belastingen, pensioenen, hypotheken of zorgpremies gaat, er wordt vaak met afgunst en met een scheef oog gezegd dat het geld maar gehaald moet worden bij de rijken". Zo was er laatst zelfs
een discussie op tv (nota bene bij omroep MAX) met de stelling dat "rijke" mensen best hun AOW kunnen afstaan, want ze hebben toch al genoeg. Wie dan die "rijken" zijn en of dat helemaal klopt, dat hoor of lees je dan vaak niet.
Het klinkt mooi, moreel zelfs, een slogan die je op verjaardagen kunt roepen waarmee je jezelf meteen aan de 'goede' kant van de samenleving plaatst. Alleen… het is al zo. En dat is al heel lang zo. Toch lees en hoor ik het steeds weer. Alsof we in een land leven waar de zwakste schouders structureel worden uitgeknepen en de sterkste vrijuit gaan. Dat beeld is blijkbaar hardnekkig en fundamenteel onjuist.
Laten we eens kijken naar de werkelijkheid. Neem twee mensen:
Persoon A verdient €50.000 per jaar.
Persoon B verdient €150.000 per jaar.
We kijken alleen naar loonbelasting en premies (vereenvoudigd, zonder toeslagen, aftrekposten en creatieve constructies, want die worden in dit soort discussie altijd erbij gesleept, maar vaak niet voor degenen die wat minder verdienen).
Persoon A – €50.000 bruto per jaar Na heffingskortingen en het lagere tarief komt deze persoon ruwweg uit op zo’n €15.000 aan belasting en premies.
Netto houdt hij ongeveer €35.000 over. Dat is een effectieve
belastingdruk van 30%.
Persoon B – €150.000 bruto per jaar Het grootste deel van dit inkomen valt in de hoogste schijf. Heffingskortingen zijn grotendeels afgebouwd. Deze persoon
betaalt grofweg €65.000 à €70.000 aan belasting en premies. Netto blijft er ongeveer €80.000 à €85.000 over. Dat is een
effectieve belastingdruk van ruim 45%.
Lees dat nog maar eens een keer goed.
De persoon met drie keer zoveel inkomen:
- betaalt meer dan vier keer zoveel belasting in euro’s!
- én draagt relatief een veel groter deel van zijn inkomen af!
Daarbij komt nog eens dat persoon A via toeslagen vaak nog meer ontvangt dan ze betalen aan belasting of het feit dat veel mensen tegenwoordig zwart bijklussen in de avond of het weekend. Maar dat lijken we vaak voor het gemak even te vergeten.
En dan hebben we het nog niet eens over vermogen gehad. Box 3, erfbelasting, overdrachtsbelasting, dividendbelasting, noem het maar op. Vermogen wordt niet één keer belast, maar telkens opnieuw. Eerst bij het verdienen, dan bij het sparen, dan bij het beleggen, dan bij het overdragen. De idee dat “rijk zijn” een belastingvrij paradijs is, leeft vooral bij mensen die zelf geen vermogen hebben opgebouwd. Het lijkt dus meer een uitspraak te zijn uit afgunst. Maar toch blijft men roepen: “De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen.”
Maar goed, dan komt het bekende tegenargument: “Ja, maar zij kunnen het makkelijker missen”. Dat is vooral een emotioneel argument. En emoties zijn prima, maar laten we ze niet verwarren met feiten of rechtvaardigheid. Belasting is geen straf voor succes. Tenminste, dat zou het niet moeten zijn. Het is een manier om collectieve voorzieningen te financieren. En dat gebeurt al disproportioneel door de hogere inkomens. Sterker nog, een relatief kleine groep belastingbetalers draagt een enorm deel van de totale inkomstenbelasting. De top 10% betaalt grofweg meer dan de helft. De onderste 50% nauwelijks iets. Nogmaals, dit is geen waardeoordeel, dit zijn feiten.
Wat mij stoort, is niet dat mensen solidariteit willen. Wat mij stoort, is de permanente ontkenning van de feiten. De sterkste schouders dragen al de zwaarste lasten! Elke keer dat iemand roept dat dat “eindelijk eens moet gebeuren”, geeft hij vooral toe dat hij geen idee heeft hoe het systeem nu werkt.
En ja, ik hoor het al: “Maar ongelijkheid dan”? Ongelijkheid is een andere discussie. Dat gaat over sociale kansen, onderwijs en andere mogelijkheden. Ik ben sterk voorstander, dat iedereen sociaal gelijke kansen moet krijgen, maar die discussie wordt niet geholpen door te doen alsof hoogverdieners massaal worden ontzien. Dat is simpelweg niet waar. Langzaam begint Nederland het koninkrijk van nivelleren te worden. Alles wat een verschil is, moet worden weggeregeld onder het mom van ongelijkheid.
Zoals ik vaker zeg: een verschil is een feit, ongelijkheid zit tussen je oren.
Mensen zijn echt wel bereid solidair te zijn, zolang ze niet worden weggezet als egoïstische profiteurs. Als deze trend zich doorzet, wordt eigen initiatief en verantwoordelijkheid niet meer gemotiveerd. Simpel gezegd: als ik, en met mij vele ZZP'ers/ondernemers/mensen die hun best doen, straks een deel van mijn vermogen/AOW/premies moet gaan afdragen om te herverdelen, denk je dan echt dat ik mij nog flink ga inzetten? Geef mij dan ook maar een baantje van drie dagen in de week met allerlei subsidies/toeslagen waarbij ik om 17u zonder stress de deur achter me dicht kan trekken.
En misschien is dát wel de kern van het probleem. Het is makkelijker om een abstracte “rijke” te bekritiseren dan toe te geven dat onze economie draait op een relatief kleine groep productieve mensen. Mensen die risico nemen, bedrijven bouwen, investeren, en ja, daar ook zelf beter van worden.
Dus lieve mensen, hou op met het Calimero-gedrag over ongelijkheid in vermogen, belasting en salaris en wat te roepen over sterkste/zwakste schouders. Kijk naar de feiten, de sterkste schouders dragen al de zwaarste lasten. Neem verantwoordelijkheid en kijk vooral eens naar wat je zelf kunt doen om bij te dragen en ga niet lopen zeuren over de mensen die zowel absoluut als relatief al de grootste bijdrage leveren.
