Box 3 plannen 2028

Laatst zag ik een man lopen met een hond. Het was een vrolijke en kwispelende hond, die niets liever wilde dan goed doen. Hij rende vooruit, sprong enthousiast en was erg zelfstandig. Hij wilde zijn baasje niet tot last zijn, dus at hij niet te weinig, nam hij niet teveel tijd in beslag bij het uitlaten en lette hij goed op zichzelf. Maar aan het einde van de week kreeg hij drie stokslagen van diezelfde man. De hond begreep er niets van, hij was toch trouw, dacht vooruit en was zijn baasje niet tot last? De eerste keer dacht de hond nog, dat de man een fout had gemaakt. De tweede keer schrok hij, maar bleef hij toch het juiste doen. Bij de derde klap zat hij op zijn achterpoten, volstrekt ontmoedigd, en dacht: “Waarom zou ik nog iets goed doen als ik toch word geslagen?”.

Zo voelen de nieuwe plannen voor box 3 vanaf 2028: een systeem dat zelfs de meest loyale hond overtuigt dat goed gedrag ordinair wordt afgestraft. En eerlijk gezegd zit het mij ook niet lekker. Afgelopen week is de tweede kamer met tegenzin akkoord gegaan met het nieuwe box 3 stelsel vanaf 2028. Ze vinden het geen goed plan, het is te complex en de belastingdienst kan het niet bolwerken in hun oude IT-systemen. Dus waarom zou je tegenstemmen, toch? Echt, regeren begint steeds meer korte termijn-denken te worden. 

Waarom stemmen ze dan voor? Heel simpel, omdat ze anders een begrotingstekort hebben van 2,4 miljard euro. Eigenlijk hebben ze dus al geld uitgegeven wat er niet is. Dat gaan we natuurlijk even halen bij de goed sparende en beleggende bevolking. Weet je nog, de box 3 vrijstelling staat op nummer 17 van de overheidsuitgaven en 0,5% van het totaal. Wat doe jij als je thuis een begrotingstekort hebt? Dan ga je minder uitgeven, toch? Daar lijkt onze overheid wars van, je zou eens naar je eigen uitgaven kijken. Nee, liever je eigen bevolking uitknijpen met nog meer belastingen. Oja, ze hadden ook nog berekend dat er 900 extra ambtenaren nodig zijn om dit plan uit te voeren. Kleinigheidje. En een tweede "oja": een paar dagen erna werd bekend dat er mogelijk een plan komt om 200 miljard (!) uit te geven aan klimaatdoelen. De timing kan verkeren.

Als je zelf een beetje geld opzij hebt gezet, snap je dat ik ermee zit. En ik ben niet de enige. Met mij beursanalisten, politiek commentators, financieel specialisten en natuurlijk gewoon eigen burgers die er niets van snappen en vinden dat het een ramp wordt. Ik lees ook mensen die zeggen "och, dat zal wel meevallen" of "waar maak je je druk om". Dan snap je de impact niet helemaal. Laten we nog eens kijken hoe het in elkaar zit.

Huidige box 3 belastingstelsel

Voor wie het huidige box3 stelsel en de historie nog niet kent, lees vooral hier en hier even.  Als je alleen uitgaat van beleggingen, is de berekening voor 2026:

• Grondslag vermogen = beleggingen - heffingsvrij vermogen
• Voordeel uit beleggen = 6% x grondslag (dit wordt 6,37% in 2027)
• Belasting = 36% x voordeel

Het heffingsvrij vermogen staat in 2026 op €59.357 per persoon. Met een fiscale partner is dat dus €118.714. Effectief betekent het, dat je hierboven pas 2,16% belasting gaat betalen (6% x 36%). Voor spaargeld geldt trouwens een effectieve belasting van 0,46% (1,28% x 36%).

 

Nieuwe box 3 voorstel

Dan het nieuw voorgestelde stelsel. Dit kent een belasting van 36% op het werkelijke rendement, dus rente/dividend, maar ook op waardestijging van je beleggingen. Hierbij geldt een vrijstelling van €1800 per persoon, dus €3600 voor fiscale partners. Daarnaast mag je verliesjaren verrekenen met toekomstige winstjaren, met een drempel van €500. Wat veel mensen over het hoofd zien, is dat deze vrijstelling van €1800 niet gaat over dividend/rente, maar over je totale winst. Dat is dus bizar weinig! Een paar rekenvoorbeeldjes om de impact aan te geven: 

• Je hebt als alleenstaande €20k belegd en de beurs stijgt dat jaar 10% (dus €2000), dan zit je al boven de vrijstelling van €1800 en moet je €72 belasting betalen (€200 winst x 36%). Dat is niet veel, maar we hebben het wel over €20k, terwijl er eerst een heffingsvrij vermogen gold van €59k.
• Je hebt met je partner een ton belegd en de beurs stijgt 20%, dan heb je dus €20.000 winst, waarover je €5904 belasting moet betalen.

Er geldt in feite: belastbare winst = waarde op 31 december - waarde op 1 januari - inleg + onttrekkingen + dividend/rente

Vergelijking

Als ik beide belastingstelsels vergelijk, krijg ik onderstaande plaatjes.

Bovenstaande figuur laat zien wat je betaalt aan belasting als je €100k inlegt en jaarlijks laat groeien met 7% per jaar (geen verdere inleg). Hierin zie je, dat je veel eerder begint met belasting betalen en ook absoluut gezien meer betaalt. In het huidige stelsel betaal je na 20 jaar €5247 belasting (1,5% van de waarde). In het nieuwe stelsel is dat €7818 (2,16% van de waarde). Over 20 jaar opgeteld is dat €38k belasting in het huidige stelsel en maar liefst €77k in het nieuwe stelsel. Vrijwel twee keer zoveel dus. 

Als je rekent met 10% groei dan betaal je in 20 jaar €73k belasting in het huidige stelsel en €180k in het nieuwe stelsel, dus 2,5 keer zoveel.

Onderstaande figuur laat zien wat je aan belasting betaalt bij verschillende vermogens, uitgaande dat je in dat jaar 7% rendement behaalt. 

Hierin zie je hetzelfde effect als de eerste figuur: meer betalen en eerder beginnen met betalen. In het begin is het verschil enorm (factor 8 bij €130k inleg), bij hogere vermogens is het 1,6 keer zoveel als in het huidige stelsel.

Met een langjarig gemiddelde beursstijging van 7% per jaar ga je dus 2,52% belasting betalen als ik de vrijstelling niet meereken. Oftewel, beleggen levert effectief nog maar 4,48% op. Dit betekent dat je opbrengst erg wordt beperkt en het rente-op-rente effect de nek om wordt gedraaid. Hieronder zie je het verschil tussen de twee bij een eenmalige inleg van €100k. Na 30 jaar loopt het verschil op tot maar liefst €425k. Wat een verschil! Voor de jonge generatie die begint met beleggen scheelt het nieuwe stelsel dus tonnen aan vermogensopbouw. 

Ok, genoeg over de verschillen. Het moge duidelijk zijn, dat dit niet zomaar een kleine wijziging is. Mensen die nu nog zeggen dat het wel meevalt, moeten nog eens goed kijken naar de feiten. Naast de nadelen zitten er ook allerlei risico's aan de overgang. Mr. FOB heeft hierover een mooi artikel geschreven. Bij een flinke daling tot 2028 en daarna een flink herstel, ga je nat als belegger.

 

Voor de helderheid: ik ben niet tegen het betalen van belasting over vermogen. Wat mij wel dwarszit is dat het belasting is op ongerealiseerd vermogen. Je betaalt belasting over iets dat stijgt, maar wat nog helemaal geen waarde heeft en ook weer kan dalen. Stel je hebt 2 ton belegd en de beurs doet een jaar 20%, dan moet je even €13.104 aftikken aan belasting. Tenzij je het hebt liggen, betekent het dat je je aandelen moet verkopen om belasting te betalen. Dat vind ik erg krom en brengt nieuwe risico's met zich mee.

Samengevat, alle nadelen/risico's:

• Onevenredig meer belastingdruk voor beleggers dan in het huidige stelsel.
• Belasting op niet gerealiseerde winst, dus je moet cash hebben of aandelen verkopen om belasting te betalen. Het effect van je aandelen verkopen hangt samen met de markt, een vorm van timen dus.
• De belastingdruk dempt je rendement op lange termijn flink.
• Verliesrekening alleen met toekomstige winstjaren, plus een drempel van €500.
• Risico's bij overgang naar het nieuwe stelsel, omdat je verliesrekening alleen met toekomstige winstjaren mag verrekenen.
• Complex stelsel voor beleggers en overheid.
• Risico op veel rechtzaken, aangezien experts zeggen dat het niet rechtsgeldig is.
• IT systemen van de belastingdienst kunnen het niet aan.
• 900 extra ambtenaren nodig om het te implementeren.
• Brokers moeten wijzigingen doorvoeren voor het periodiek doorgeven van rendement. 
• Je naait je burgers die financieel gezond (willen) zijn.

Als dit echt op deze manier wordt ingevoerd, zie ik alleen maar verliezers, voor zowel beleggers als de overheid. Maar goed, misschien zie ik dat alleen. Als ook de eerste kamer akkoord gaat met het plan, dan zie ik het somber in voor Nederland. Zoals ik eerder al zei, lopen bedrijventerreinen al leeg, investeerders lopen weg en vermogende mensen overwegen serieus om te emigreren. Allemaal geld wat naar buiten gaat, waardoor er alleen maar minder belasting binnen komt. Het heeft dus een averechts effect. Beleggen brengt risico's met zich mee, dat wordt beloond met een hoger rendement. Om heel eerlijk te zijn, vraag ook ik me serieus af of ik het extra risico van beleggen wil aanvaarden bij een dergelijk overgebleven rendement.

Hoe nu verder? De eerste kamer heeft tot 15 maart om ermee in te stemmen. Anders wordt invoering vanaf 2028 niet mogelijk. Dat lijkt me sowieso al lastig, aangezien de belastingdienst veel wijzigingen moet doorvoeren. Nu hoor ik al mensen zeggen "er is nog tijd zat" of "alles kan nog veranderen". Dat laatste klopt, maar je moet dus in 2027 al voorsorteren op een effect in 2028 (i.v.m. het risico rond de overgang van hierboven), dat is dus al volgend jaar. 

Wat kunnen wij mensen met een (on)gezonde drang naar een financieel gezond leven doen? Weinig. Ik ken in ieder geval (nog) geen mogelijkheden om hier onderuit te komen. We kunnen een van de petities tekenen om bezwaar in te dienen. Ik hoop dat het, net als deze deep-dive, misschien een beetje helpt.

Terug naar de man en de hond. De hond had nu drie opties: zijn goede gedrag behouden en de stokslagen accepteren, zijn goede gedrag stiekem voortzetten zonder dat zijn baasje het ziet of zijn gedrag helemaal loslaten en zich minder voorbeeldig te gedragen. Daar ging hij eens rustig een nachtje over slapen. Dit krijg je er nu van, baasjes van Nederland: mensen die de stokslagen niet accepteren gaan op zoek naar grijze/illegale gebieden om minder belasting te betalen of gaan geen stap extra meer zetten. Zo maken we Nederland weer een stuk beter.

Wat ga jij doen als het echt wordt ingevoerd?

Mocht je nog een goede manier kennen om de last wat te verminderen, laat het me even weten op de mail (groeigeld@gmail.com).