Zitten blijven als je geschoren wordt

Gisteren was het al raak: opeens begonnen de beurzen te dalen. Vandaag hetzelfde verhaal. Dit vanwege een samenloop van omstandigheden:

• Vrees dat de handelsoorlog tussen US en China de economie gaat afremmen.
• De obligatierentes in Amerika stijgen (beleggers kunnen "veilige" obligaties kopen met 3,2% rendement, dus aandelen worden minder interessant).
• Olie daalt ruim 5% waardoor oliegerelateerde bedrijven mee dalen.

Het gekke is: afgezien van olie, waren de eerste twee punten allang bekend. De handelsoorlog is al een paar maanden aan de gang, de economie draait als een tierelier maar meer dan dit zal het niet worden (afvlakkende cijfers), en de rente in de VS stond niet opeens gisteren op 3%. Verder was er vandaag en gisteren weinig nieuws. Oftewel: blijkbaar worden een aantal partijen wakker en was bovenstaande nog niet ingecalculeerd. Beetje paniek om niets dus als je het mij vraagt. In de tussentijd maken bedrijven nog steeds goede winst en blijven ze dividend uitkeren.

Wat doe ik op zo'n dag?

NIETS

(ja, werken dan)

Waarom niet? Omdat een daling enorm snel gebeurt, loop je vaak achter de feiten aan. Niemand weet of de daling nu voorbij is, of dat er morgen weer +2% op het bord staat. Ook is het simpelweg niet mijn strategie. Ik kan niet de hele dag de beurs volgen, en al helemaal niet timen (heb ik in het verleden geleerd). Dus hou ik mijn aandelen aan voor de lange termijn en negeer af en toe een flinke daling. Een bekend (beurs)gezegde is "blijf zitten als je geschoren wordt". Dat is ook vandaag van toepassing.

Een ander alternatief: bijkopen. Als de dalingen zijn gestopt, zijn aandelen een stuk goedkoper dan vorige week. Het absolute dividend is nog steeds hetzelfde, dus meer dividendinkomsten voor minder geld (zie ook deel 3 van mijn Masterplan).

Hoe staat mijn portfolio er dan voor? Niet zo best. De afgelopen twee dagen ben ik in totaal zomaar 4,3% verloren, ondanks dat ik aardig gespreid heb. Twee mede-boosdoeners zijn de dalende dollar en de daling van Shell. Ik sta nog net in de plus, maar veel scheelt het niet. Vergis je niet: ook ik baal ervan dat dit gebeurt. Lig ik er wakker van? Nee, want ik beleg met geld dat ik kan missen, en ik onthou de dividend-inkomsten en groei op lange termijn.

Dus mijn aanpak: niet te vaak kijken, op mijn handen blijven zitten, strategie van dividend-inkomsten blijven onthouden.

En morgen eens kijken of er al koopjes zijn ;-)

Spreiden van financiën

Net zoals bij beleggen, spreid ik ook de rest van ons geld en onze inkomsten. Zo hebben we een deel op een vrij toegankelijke spaarrekening (0,3%), een deel in een deposito (2,75%) en een deel belegd (aanname: 6-7% per jaar). Een tijdje geleden probeerde ik een gelijke verdeling aan te houden (ieder 33%), maar aangezien de rente op een spaarrekening bijna niets meer oplevert, ben ik meer gaan beleggen. Daarnaast zijn we vorig jaar verhuisd, en steken we een deel in renovatie en isolatie van ons huis. Dat levert op termijn ook weer wat rendement op.

Qua inkomsten verdeel ik het iedere maand:

• (minimaal) €500 beleggen
• €500 extra aflossen op onze hypotheek
• Wat er over is sparen we (pay yourself first)

We letten op wat we uitgeven, maar we bijten zeker niet op een houtje. Gewoon een beetje logisch nadenken (hebben we dit echt nodig?). 

Omdat beleggen leuk is, maar ook risico met zich meebrengt, lossen we ook extra af op onze hypotheek. We hebben een annuïteitenhypotheek (2,45%), waar we over 29 jaar vanaf zijn. Echter, dan ben ik 68 jaar. Omdat we graag willen stoppen met 58 jaar (zie ons Masterplan), en omdat de hypotheekrenteaftrek komende jaren verder wordt versoberd (als je het mij vraagt, is nu een goed moment om het voor nieuwe hypotheken helemaal af te schaffen), lossen we extra af. Net als bij beleggen, maak ik ook hier gebruik van het sneeuwbal-effect:

• Iedere maand lossen we €500 extra af
• De netto hypotheeklasten die we hiermee besparen, lossen we extra af
• Omdat onze netto hypotheeklasten evenveel dalen als dat we bijtellen op de €500 extra aflossing, blijven onze netto maandlasten hiermee altijd gelijk (namelijk de eerste maand netto hypotheeklasten + €500)

In het begin gaat het slechts om een paar euro per maand, maar naar verloop van tijd tikt dat echt aan. Kijk maar wanneer we hypotheekvrij zijn:

• Zonder extra aflossen: als ik 68 jaar ben (na 360 maanden)
• €500 per maand extra aflossen: als ik 62 jaar ben (na 290 maanden)
• €500 + bespaarde lasten per maand extra aflossen: op mijn 56e! (na 222 maanden)

In bovenstaande vergelijking is rekening gehouden met de afnemende HRA en eigenwoningforfait. Deze simpele methode, die ons geen extra geld kost (het bespaarde geld stop ik immers direct weer in de extra aflossing) bespaart ons dus 11,5 jaar (138 maanden) aan het betalen van rente en aflossing! Ten opzichte van €500 per maand extra aflossen bespaart het ruim 5,5 jaar aan rente en aflossing. Het scheelt niet alleen tijd, het bespaart ons ook uiteindelijk ruim €29.000 aan rente. Puur door nu extra af te lossen in plaats van later (want uiteindelijk is de totale aflossing hetzelfde). Kijk, dat is nog eens een mooie besparing!

Als we zo doorgaan, zijn we dus op ons 56e hypotheekvrij. Dat matcht weer goed met mijn Masterplan om met 58 jaar te stoppen met werken. Onze hypotheek was bijna €900 netto per maand, dus tegen die tijd hebben we mooi bijna €1400 per maand over. Dat is toch weer 25% van onze benodigde inkomsten tegen die tijd.

Waar leggen we nu de balans qua aflossen, sparen en beleggen? Als je kijkt naar het rendement, is het logisch meer te beleggen, daarna de rest. Echter gezien de risico's van beleggen, vind ik het toch erg fijn om wat extra af te lossen op onze hypotheek. Het is misschien niet het meest renderende, maar wel gegarandeerd, en het geeft een goed gevoel. Dat is uiteindelijk ook belangrijk.

Dividend update - september 2018

Het is 1 oktober, tijd om terug te kijken naar afgelopen maand. Iedere maand zal ik een korte update geven van mijn dividend-inkomsten, aan- of verkopen en de redenen ervan.

Dividend

Hieronder de dividend-inkomsten van afgelopen maanden. In september kreeg ik maar liefst €167 aan dividend uitgekeerd! Dit is wat ik netto in euro's heb ontvangen, dus eventueel omgezet vanuit dollars, met belasting eraf gehaald. Deze belasting kan ik bij mijn belastingteruggave terugvragen, maar dat neem ik hier (nog) niet mee.

Ik heb alles maar omgerekend naar euro's, omdat dat uiteindelijk is wat ik nodig heb (geen dollars). Dit zal echter een fluctuerend beeld geven in mijn overzichten. Ik worstel nog met euro- of dollar-rekening, maar daarover meer in een andere post.

Tot nu toe heb ik dit jaar €629 aan dividend ontvangen, wat een rendement van 2,4% geeft. Dit is een scheef beeld, aangezien mijn inleg gedurende het jaar is gegroeid. Mijn jaarlijks dividend (forward dividend yield) groeit naar €1526 ($1714), wat een jaarrendement geeft van 5,72%.

Portfolio en aankopen

Hieronder een overzicht van mijn portfolio. In september heb ik 16 stuks Realty Income (O) en 8 stuks Iron Mountain (IRM) gekocht. Realty keert maandelijks dividend uit en wilde ik daarom graag in mijn portfolio hebben. Het heeft 25 jaar lang het dividend verhoogd met een 10-jaars groei van 4,4%. Niet de meest harde groeier, maar het maandelijkse dividend doet ook veel. Iron Mountain heeft een 5-jaars dividendgroei van 16% en staat 13% onder het jaarmaximum. Over mijn selectie-proces van aankopen zal ik later een post schrijven. 

Samen met de 14% dividendverhoging van Altria (MO) voegen ze €58 aan dividend toe op jaarbasis (€1526 op jaarbasis).

Mijn Masterplan (3/4) - risico's

In deel 1 van mijn Masteplan heb ik uitgelegd welke inkomsten we nodig hebben om te stoppen met werken op ons 58e (€50k). In deel 2 hoe we dit bij elkaar vergaren middels dividend-groeibeleggen. Het effect van dividend herbeleggen en dividendgroei bleek enorm te zijn. Nu hoor ik iedereen al roepen "maar wat als de beurs instort, dan ben ik toch al mijn geld kwijt?". Omdat beleggen inderdaad niet risicoloos is, in dit derde deel van mijn Masterplan aandacht voor risico's.

Koersbewegingen

Over koersbewegingen kan ik heel kort zijn: dat maakt weinig uit, zolang het dividend maar in stand blijft.

Scenario 1: de koers daalt
Als de koers van een aandeel daalt, wordt het aandeel goedkoper. Het dividendrendement wordt hoger (bij gelijkblijvend dividend) en je kunt meer aandelen kopen voor hetzelfde geld. Als een aandeel voorheen €50 was met een dividend van 5% en het daalt naar €40, wordt het dividendrendement 6,25%. Tevens kun je nu 12 hele aandelen kopen van €500, waar je eerst 10 aandelen kon kopen. Je vermogen daalt met de koers, maar nieuwe aankopen leveren meer inkomsten op. Aangezien ik primair inkomsten wil genereren, zou je bijna zeggen dat het (tijdelijk) dalen van de koers iets positiefs is.

Een beurscrash zoals in 2000 of 2008 is natuurlijk nooit fijn. Bij een flinke koersdaling zal ik ook balen dat ons vermogen slinkt. Maar dan zal ik het moeten uitzitten en focus proberen te houden op dividendgroei.


Scenario 2: de koers stijgt
Als de koers van een aandeel stijgt, wordt het aandeel duurder. Het dividendrendement wordt lager (bij gelijkblijvend dividend) en je kunt minder aandelen kopen voor hetzelfde geld. Als een aandeel voorheen €50 was met een dividend van 5% en het stijgt naar €60, wordt het dividendrendement 4,16%. Tevens kun je nu 8 hele aandelen kopen van €500, waar je eerst 10 aandelen kon kopen. Je vermogen stijgt met de koers, maar nieuwe aankopen leveren minder inkomsten op.

Omdat in dit scenario de inkomsten minder snel groeien, levert dit een risico op voor mijn plan. Ik heb dan namelijk niet voldoende inkomsten om rond te komen. Aangezien ons vermogen in dit geval stijgt, kan ik alsnog een tussenweg kiezen tussen volledige dividendinkomsten en een deel van ons vermogen opeten (zie deel 1).

Dividendverlaging

Als een bedrijf (om wat voor reden dan ook) het dividend verlaagt, zorgt dat voor minder inkomsten. Ook betekent het vaak dat de koers een klap krijgt, aangezien veel beleggers het aandeel zullen verkopen. Dit kun je opvangen door ook te verkopen (kapitaal veiligstellen) of door het te accepteren door middel van een goede spreiding (moet je altijd al doen).

Stel het dividend van een bedrijf zakt in elkaar met 50%. Hierdoor zakt de koers bijvoorbeeld ook 50% in (hele slechts situatie). Als je 50 bedrijven in je portefeuille hebt met gelijke verdeling en ongeveer gelijk dividendrendement, betekent dit dat je vermogen en dividendinkomsten 1% lager worden. Geen enorme ramp zou ik zeggen.

Zo'n situatie is erg onwaarschijnlijk als je goed onderzoek hebt gedaan naar de bedrijven waarvan je aandelen koopt. Dividend aristocrats bijvoorbeeld zijn allemaal grote, solide bedrijven waarvan het dividend of de koers niet zomaar met 50% zullen dalen. Maar zelfs als dat gebeurt, is er nog geen nood aan de man dus.

Valutarisico

Valutarisico is het risico dat je loopt als je aandelen in andere valuta koopt. De precieze definitie kun je hier vinden. Waarom zie ik dit als risico? Omdat ik een groot deel heb belegd in Amerikaanse aandelen. De wereld van dividend-groeibeleggen vindt namelijk plaats in Amerika, daar moet je zijn voor dividend-groeiaandelen. In Europa zijn ook bedrijven te vinden met stabiele dividendgroei (denk aan Unilever), maar ze zijn een stuk schaarser. Daarom bestaat een groot deel van mijn portefeuille uit Amerikaanse aandelen, in dollars, dus onderhevig aan valutarisico. Uiteindelijk leef ik in Nederland en zal ik dus dollars moeten omzetten naar euro's.

Simpel gezegd: als de dollar in waarde daalt t.o.v. de euro, daalt mijn portefeuille-waarde en dividend mee. En vice versa. Twee voorbeelden:

1. Dollar daalt t.o.v. euro:

• Bij inleg: 
• eur/usd koers bij aankoop: 1,16
• inleg: €10.000 = $11.600
• dividend (voorbeeld): $500 = €431

• Na 20 jaar:
• eur/usd koers: 1,6
• waarde portefeuille: $11.600 = €7.250
• dividend (voorbeeld): $500 = €312

Mijn portefeuille en het dividend zijn na 20 jaar dus 28% minder waard geworden (in euro's).

 2. Dollar stijgt t.o.v. euro:

• Bij inleg: 
• eur/usd koers bij aankoop: 1,16
• inleg: €10.000 = $11.600
• dividend (voorbeeld): $500 = €431

• Na 20 jaar:
• eur/usd koers: 0,85
• waarde portefeuille: $11.600 = €13.647
• dividend (voorbeeld): $500 = €588

Mijn portefeuille en het dividend zijn na 20 jaar dus 36% meer waard geworden (in euro's).

De waarden 1.6 en 0,85 zijn niet willekeurig gekozen. Terugkijkend naar de afgelopen 20 jaar waren dat de maximale en minimale waarde van de euro/dollar-koers (1,16 was de waarde vorige maand). Hieronder de eur/usd koers van de afgelopen 50 jaar.

Als ik dus in 2003 in 1 keer €10k had belegd in dollar-aandelen, had ik in de periode erna mijn vermogen en dividend (in euro's) 38% zien dalen. 

Het uitgekeerde dividend vertoont hetzelfde effect. De figuur hieronder laat de dividend-inkomsten zien in euro's als ik iedere maand $100 aan dividend ontvang. Over de afgelopen 50 jaar kreeg ik gemiddeld €90 dividend per maand, over de afgelopen 20 jaar €85. Minimum is €64 (38% daling, net als de euro/dollar koers van hierboven).

Wat leer ik hier nu allemaal van? 

• Valuta-schommelingen zijn een reëel risico voor mijn vermogen. Het kan zomaar 30% minder waard worden dan nu.
• Dit geldt ook voor het dividend. Het kan soms €150 zijn, maar ook jaren €64 van iedere $100 die ik ontvang. Gemiddeld krijg ik €85 van $100 dividend. Hier moet ik dus rekening mee houden in mijn toekomstberekeningen.

Wat kan ik eraan doen:

1. Niet alles beleggen in Amerikaanse aandelen (zoeken naar euro-dividendaandelen).
2. Spreiden: door 20 jaar lang iedere maand in te leggen, demp ik het valuta-effect. Ik heb het zelfs uitgerekend: als ik in 1968 in 1x €10k had ingelegd (toen $9483), zou dat vandaag €8148 waard zijn (dus 18% minder). Als ik iedere maand €100 inleg (totaal 609 maanden = €60.900), zou dat vandaag $69.800 waard zijn, oftewel €59.964, dus slechts 1,5% minder!
3. Rekening houden met valutaschommelingen in mijn dividend. Zoals ik al eerder zei, is vermogen secundair.
4. Relativeren. Bovenstaande berekeningen zijn erg absoluut en houden geen rekening met andere effecten:

• Amerikaanse bedrijven hebben veel buitenlandse inkomsten. Winsten zijn dus al afhankelijk van valuta-schommelingen.
• Als de dollar daalt, stijgen meestal de koersen. Dit omdat US aandelen dan goedkoop zijn voor buitenlandse investeerders.
• In 20 jaar tijd stijgen aandelen gemiddeld 7% per jaar, dus na 20 jaar staan ze 140% hoger. Dat relativeert een mogelijke dollar-daling van 30% al wat.
• Een lagere dollar betekent ook dat ik meer aandelen kan kopen per euro en dus meer dividend krijg. Dus als de dollar 30% daalt, daalt mijn vermogen en dividend 30% maar krijg ik ook 30% meer aandelen en dividend voor mijn euro's. Doordat ik iedere maand inleg, kun je dit effect dus flink dempen.

Samenvatting

• Koersbewegingen maken weinig uit, zolang het dividend maar in stand blijft.
• Dividendverlaging kan ik prima opvangen door spreiding in kwalitatieve bedrijven.
• Impact van valutaschommelingen op vermogen valt mee, mits ik voldoende spreid in tijd en in euro/dollar aandelen. Pas als ik niet meer maandelijks inleg, gaan schommelingen meespelen.
• Als ik alles in US aandelen beleg, moet ik er rekening mee houden dat:
• Worst-case $100 aan dividend €64 oplevert. Dit is echter zeer worst-case.
• Gemiddeld $100 aan dividend €85 oplevert

De worst-case aanname vind ik echter erg negatief. Daarin zijn namelijk alle bovenstaande afwegingen en effecten niet meegenomen. Ook is daarin niet meegenomen dat het dividend ieder jaar blijft groeien, ook al herbeleg ik het niet meer. Daarom hou ik de gemiddelde case aan.

Update: na een fout te hebben gevonden, heb ik nog een laatste deel 4 gemaakt.

Mijn Masterplan (2/4) - dividend-groeibeleggen

Zoals uitleged in deel 1 van mijn Masterplan is dividend-groeibeleggen voor mij DE manier om toekomstige inkomsten te genereren waar we van kunnen leven, ruim voor onze AOW leeftijd. In een vorige post had ik al kort uitgelegd wat dividend-groeibeleggen is. In deel 2 van mijn Masterplan een uitgebreidere uitleg met voorbeelden.

Wat is dividend-groeibeleggen (of DGI)?

Je koopt aandelen van bedrijven, die regelmatig (maandelijks of per kwartaal) dividend uitkeren. Ze keren niet alleen dividend uit, ze verhogen het ook nog eens regelmatig. Bedrijven die 25 jaar of meer hun dividend structureel hebben verhoogd, worden dividend aristocrats genoemd. Het zijn vaak grote, stabiele bedrijven die dusdanig groeien, dat hun dividend ieder jaar verhoogd kan worden. Denk aan Starbucks, 3M, McDonalds en Colgate. In Europa zijn minder van zulke bedrijven te vinden, met vaak minder jaren aan groei, maar ze zijn er (Unilever bijvoorbeeld).

Het verkregen dividend beleg je weer opnieuw in dividend-groeiaandelen. De combinatie van dividend + herbeleggen + verhoging wordt compound interest genoemd, of rente-op-rente effect. Het dividend dat je ontvangt, brengt weer eigen rendement op en groeit zo steeds verder door. Groeigeld dus!

Voorbeelden

Een paar voorbeelden om het niet te abstract te maken. 

Voorbeeld 1: eenmalig inleggen, 0% dividendgroei

• Ik koop eenmalig voor €10k aan dividend-groeiaandelen
• 4% dividend, al het dividend wordt herbelegd
• Resultaat na 20 jaar: ruim €22k vermogen met €886 dividend per jaar

Voorbeeld 2: eenmalig inleggen, 5% dividendgroei per jaar

• Ik koop eenmalig voor €10k aan dividend-groeiaandelen
• 4% dividend, al het dividend wordt herbelegd
• Resultaat na 20 jaar: €37k vermogen met €3937 dividend per jaar
• Resultaat na 30 jaar: €37k vermogen met €6413 dividend per jaar

Voorbeeld 3: eenmalig + maandelijks inleggen, 5% dividendgroei per jaar

• Ik koop eenmalig voor €10k aan dividend-groeiaandelen
• Ik koop maandelijks voor €100 bij
• 4% dividend, al het dividend wordt herbelegd
• Resultaat na 20 jaar: €92k vermogen met €9800 dividend per jaar
• Resultaat na 30 jaar: €92k vermogen met €15.963 dividend per jaar

Als ik dus eenmalig €10k inleg in dividend-groeibeleggingen en daarna €100 per maand (dus in totaal €34k), heb ik na 20 jaar een vermogen van ruim €90k en bijna €10k aan dividend-inkomsten per jaar. Als ik dan stop met inleggen, stijgen de dividend-inkomsten in 10 jaar nog eens naar bijna €16k per jaar!

Ik herhaal het nog eens: door €34.000 in te leggen, krijg ik na 20 jaar €10.000 aan dividend-inkomsten! PER JAAR!! En het jaar erop nog meer!

De eerste keer dat ik deze berekeningen maakte en het kwartje viel, heb ik serieus 10 minuten met open mond naar mijn scherm zitten staren niets anders uitkramend dan "Ooohhh, holyyy.....". 

Ik weet het, dit lijkt vast op een reclame, maar het is echt zo. Het is echt ongelofelijk wat je hiermee kunt bereiken. Bovenstaande getallen (4% dividend en 5% dividendgroei per jaar) zijn echt hele gebruikelijke getallen, er zijn legio bedrijven met deze kenmerken.

Wat wordt mijn aanpak? - spelen met getallen

Terug naar mijn Masterplan. Daarin had ik berekend, dat we minimaal €50k per jaar aan inkomsten nodig hebben op ons 58e om goed rond te komen. De grap van dividend-groeibeleggen is dat je er wiskundig aan kunt rekenen. Natuurlijk wijkt de realiteit vaak af, maar in beginsel kun je er prima aan rekenen. Door met de getallen te spelen kun je zien welke factoren (koersdaling/stijging, dividendgroei, tijd, inleg) welke impact hebben.

Mijn insteek was om eenmalig €20k in te leggen en daarna iedere maand minimaal €500 in te leggen in dividend-groeiaandelen. Laten we eens kijken wat dit oplevert met 4% dividend en 5% dividendgroei:

• Eenmalig €20k inleg
• Maandelijks €500 inleg
• 4% dividend, 5% dividendgroei per jaar
• Resultaat na 20 jaar: €37k dividend per jaar (€350k vermogen)

Wow, dat begint er al op te lijken! Maar nog net niet helemaal juist. Stel ik leg iedere maand €800 in:

• Eenmalig €20k inleg
• Maandelijks €800 inleg
• 4% dividend, 5% dividendgroei per jaar
• Resultaat na 20 jaar: €54k dividend per jaar (€516k vermogen)

De maandelijkse inleg van €800 vind ik aardig hoog. Dat kan ik misschien een tijdje volhouden maar niet 20 jaar lang. Dus als ik die nu op €500 laat staan, dan kan ik nog draaien aan dividend-rendement en dividend-groei:

• 5% dividend, 5% dividendgroei per jaar
• Resultaat na 20 jaar: €59k dividend per jaar (€448k vermogen)

• 4% dividend, 6% dividendgroei per jaar
• Resultaat na 20 jaar: €51k dividend per jaar (€397k vermogen)

Zoals je ziet, kun je allerlei opties berekenen en vergelijken. Zo kun je bij de keuze voor een aandeel rekening houden met de impact op lange termijn. De laatste verhouding (4% dividend, 6% groei) is niet helemaal uit de lucht gegrepen. De top-25 van de dividend aristocrats hebben een gemiddeld dividendrendement van 4% met een gemiddelde 10-jaar dividendgroei van 6.1%.

Samenvatting:

Mijn aanpak:

• Eenmalig €20k inleggen in een combinatie van groei- en hoogdividendaandelen, om zoveel mogelijk dividend te genereren aan het begin van het traject.
• Iedere maand minimaal €500 inleggen in dividend-groeiaandelen met minimaal 4% dividend en 6% dividendgroei over de afgelopen 10 jaar.
• Een andere verhouding kan ook (lager dividend, hogere groei), maar dat hangt van de situatie af.
• Daarmee leg ik dus over 20 jaar minimaal €140k eigen geld in, met als beoogd resultaat minimaal €50k aan dividend als ik 58 ben.

Het is toch weer een flinke post geworden, maar wel een zeer waardevolle voor mij. Het helpt me om mijn plan aan te scherpen en het bewijst dat ik hiermee op de goede weg ben. In deel 3 heb ik het over risico's, marktbewegingen en valutarisico.